Akü değişimi ve akü servisi
Akü değişimi, akülü forklift, transpalet ve istif makinelerinde zayıflayan traksiyoner akünün yenilenmesidir. Çelik Endüstri önce hücre bazında voltaj ölçümü yapar; sorun tek hücredeyse grubun tamamı değiştirilmez. Ölçüm ve şarj cihazı kontrolü yerinde yapılır.
Akülü forklift, transpalet ve istif makinelerinde akü, makinenin en pahalı tek parçasıdır. Bu yüzden akü değişimi bir parça değişiminden çok bir karar süreci: gerçekten bitmiş mi, yoksa bitmiş gibi mi davranıyor? Ölçüm yapılmadan verilen karar çoğu zaman gereksiz masrafa dönüşüyor.
Önce ölçüm, sonra karar
Traksiyoner akü tek bir parça değil, seri bağlı hücrelerden oluşan bir gruptur. Bir hücre zayıfladığında tüm grubun gerilimi düşer ve makine akünün tamamı bitmiş gibi davranır. Oysa değişmesi gereken tek hücre olabilir.
- Yük altında akü klemens gerilimi ölçülür — boştaki değer yanıltıcıdır.
- Hücre bazında voltaj alınır ve gruptaki sapma görülür.
- Elektrolit yoğunluğu ve su seviyesi kontrol edilir.
- Şarj cihazının çıkış voltajı ve akımı ölçülür.
Bu dört adım sahada yapılıyor ve ekspertiz ücretsiz. Sonuçta değişmesi gereken şeyin ne olduğu rakamla ortaya çıkıyor.
Şarj cihazı atlanmamalı
Sık yapılan hata, aküyü değiştirip şarj cihazını hiç kontrol etmemek. Çıkış voltajı veya akımı düşük çalışan bir cihaz, yeni takılan aküyü de kısa sürede bitirir ve aynı sorun birkaç ay sonra tekrar eder.
Şarj cihazının kartındaki kondansatör ve diyot arızaları atölyede onarılabiliyor; cihazın tamamını değiştirmek çoğu zaman gerekmiyor.
Tekil hücre mi, grup yenileme mi
| Durum | Öneri |
|---|---|
| Grup genç, tek hücre sapmış | Tekil hücre değişimi — ekonomik ve doğru |
| Grup eski, tek hücre sapmış | Yeni hücre de hızla yıpranır; grup yenileme değerlendirilir |
| Birden fazla hücre düşük | Grup yenileme |
| Kapasite düşük ama hücreler dengeli | Yaşlanma; kullanım süresine göre planlı değişim |
Akü tipleri arasındaki fark
Sahada üç tip görülüyor ve bakım gereksinimleri farklı. Kurşun asit (sulu) akü en yaygını; düzenli su takviyesi istiyor, buna karşılık maliyeti düşük ve hücre bazında müdahale edilebiliyor. Jel ve AGM aküler bakım gerektirmiyor ama aşırı deşarja karşı çok daha hassas; bir kez derin deşarj olduğunda kapasite kalıcı düşüyor.
Lityum aküler ara şarja izin verdiği için çok vardiyalı çalışmada avantajlı; ilk yatırımı yüksek ama ikinci akü ihtiyacını ortadan kaldırabiliyor. Hangi tipin uygun olduğu vardiya sayısına ve makinenin günlük çevrim sayısına göre değişiyor.
Mevcut makinenizin akü tipini değiştirmek her zaman mümkün olmuyor — şarj cihazı ve bazı modellerde kontrol kartı da uyumlu olmalı. Bu yüzden tip değişikliğini önermeden önce makinenin uygunluğunu kontrol ediyoruz.
Grup yenilemede eski akünün kalan değeri de hesaba katılıyor. Kurşun geri dönüşüme gittiği için hurda bedeli var ve bu bedel yeni akünün maliyetinden düşülüyor; rakamı işlem öncesinde söylüyoruz.
Şarj alanı ve güvenlik
Sulu akü şarj olurken hidrojen açığa çıkarıyor. Kapalı ve havalandırması zayıf bir köşede şarj yapmak, çoğu tesiste fark edilmeyen gerçek bir risk. Şarj alanının havalandırılması ve o alanda kaynak, taşlama gibi kıvılcım üreten işlerin yapılmaması gerekiyor.
İkinci kalem akü bağlantıları. Gevşek klemens ısınıyor, ısınan bağlantı oksitleniyor ve direnç artıyor; sonuçta akü sağlam olduğu halde makine güçsüz çalışıyor. Bağlantı torkunu her bakımda kontrol ediyoruz — bu, parça maliyeti olmayan ama etkisi büyük bir kalem.
Akü değişiminde eski akünün geri alınması da bizim tarafımızda. Kurşun asit akü tehlikeli atık sınıfında; sahada bırakılmıyor, yetkili kanala teslim ediliyor.
Akü ömrünü uzatan üç alışkanlık
- Tam döngüyle şarj: yarım deşarjdan sonra yapılan kısa şarjlar akü ömrünü en çok kısaltan uygulama.
- Su seviyesi: düzenli kontrol edilmeyen akülerde hücre kuruması geri dönüşü olmayan hasar bırakıyor.
- Vardiyaya uygun düzen: üç vardiya çalışan makinede tek akü yetmiyor; ikinci akü ya da hızlı şarj gerekiyor.
Markaya göre akü ve şarj mimarisi değişiyor; markalar sayfasında her marka için tipik arızalar ayrı yazılı. Ölçümün bakım programına nasıl bağlandığını periyodik bakım sayfasında anlattık.
Sık sorulan sorular
Aküyü değiştirmeden önce ne ölçüyorsunuz?
Önce yük altında akü klemens gerilimi, sonra hücre bazında voltaj. Bir grupta tek hücre zayıfladığında makine tüm akü bitmiş gibi davranır — ölçüm yapılmadan verilen karar çoğu zaman gereksiz masraf oluyor.
Ayrıca şarj cihazının çıkış voltajı ve akımı ölçülüyor. Cihaz zayıf çalışıyorsa yeni akü de kısa sürede biter; bu adım atlanırsa aynı sorun tekrar eder.
Tek hücre değiştirmek doğru mu?
Grubun geri kalanı sağlıklıysa ve yaş farkı çok değilse doğru ve ekonomik. Çok eski bir gruba yeni hücre takmak ise yeni hücreyi de hızla yıpratır.
Ölçüm sonucuna bakıp hangisinin mantıklı olduğunu söylüyoruz; kararı rakamları görerek veriyorsunuz.
Akü ömrünü ne kısaltıyor?
En büyük iki neden: yarım deşarjdan sonra yapılan kısa şarjlar ve su seviyesinin ihmal edilmesi. İkisi de alışkanlık meselesi ve düzeltilmesi hiçbir maliyet gerektirmiyor.
Çok vardiyalı çalışmada tek akü genelde yetmez; ikinci akü ya da hızlı şarj gerekir. Hangisinin ekonomik olduğunu vardiya sayınıza göre hesaplayabiliriz.
Akü değişimi yerinde mi yapılıyor?
Ölçüm, tekil hücre değişimi ve şarj cihazı kontrolü yerinde yapılıyor. Grup değişiminde akünün ağırlığı ve tesisin vinç/forklift durumu belirleyici; uygun değilse makineyi atölyeye alıyoruz.